Băng Hồ Di Sự Lục

*
Nguyễn Trãi (1380-1442), hiệu là Ức Trai,quê ở bỏ ra Ngại (nay trực thuộc Chí Linh, Hải Dương)sau tránh về xã Ngọc Ổi (nay nằm trong NhịKhê, hay Tín, Hà Nội). Phụ thân là Nguyễn Phi Khanh, một họctrò nghèo, học tập giỏi, đỗ Thái học sinh. Mẹ làTrần Thị Thái, nhỏ quan tứ đồ è cổ Nguyên Đán,dòng dõi quí tộc. Ông ngoại và phụ vương đều là ngườicó lòng yêu thương nước yêu quý dân. Nguyễn Trái đã đượcthừa tận hưởng tấm lòng vì dân bởi nước ấy.

Bạn đang xem: Băng hồ di sự lục

Lên sáu tuổi, mất mẹ, lên mười,ông nước ngoài qua đời, nguyễn trãi về sinh hoạt NhịKhê nơi phụ thân dạy học. Ông thân cận nông thôn từđó. Năm nhị mươi tuổi, 1400, ông đỗ Thái họcsinh cùng hai phụ thân con cùng có tác dụng quan mang đến nhà Hồ. Năm 1407, giặcMinh sang giật nước ta, Nguyễn Phi Khanh bị bắtđem về china cùng với thân phụ con hồ nước Quí Li và cáctriều thần khác. Phố nguyễn trãi và người em trai đitheo siêng sóc. Nghe lời phụ thân khuyên, ông trở về, nhưnglại bị giặc Minh bắt duy trì ở Đông Quan.Trốn ra khỏi tay giặc, ông náu bản thân trong nhân dân, search đườngcứu nước. Đây là thời hạn ông đi sâu vào nôngthôn, gọi được đời sống nhân dân, thấmthía sức khỏe của dân, và nhờ đó, ông nhậnra chân lí: mong mỏi cứu nước phải phụ thuộc vào dân.Ông kiếm tìm theo Lê Lợi, dâng Bình Ngô sách, tham gia khởi nghĩaLam Sơn. Và phố nguyễn trãi đã sống, chiến đấucùng nhân dân. Ông có đóng góp lớn vào phương kế đuổigiặc. Ông là vị quân sư xuất dung nhan giúp Lê Lợichiến lược, chiến thuật trong đao binh chốngquân Minh xâm lược. Đó là:

"Đem đại nghĩađể win hung tàn,

Lấy chí nhân đểthay cường bạo."

*

(Thủ tướng mạo Phan Văn Khải thăm tượng danh nhânNguyễn Trãi sinh hoạt Que"bec, Canada)

Đầu năm 1428, quét sạch quân thù, ônghăm hở hợp tác vào tiến hành hoài bão xây dựngđất nước thái bình thịnh trị, vua hoà dân mục,thì tự nhiên bị chặn lại: ông bị nghi oan vàbị bắt giam. Sau đó, ông được tha nhưngkhông được tin sử dụng nữa. Mười năm(1429-1439) phố nguyễn trãi chỉ được giao chức"nhàn quan", không có thực quyền. Ông buồn, xin vềCôn đánh (nay ở trong Chí Linh, Hải Dương). Mấytháng sau, Lê Thái Tông lại vời ông ra làm việc nước.Ông đang hăng hái giúp vua thì xảy ra thảm hoạ lớnnhất trong lịch sử vẻ vang Việt Nam: ngày thứ nhất tháng 9 năm1442, sau khi nhà vua đi thông qua võ, vẫn vào Côn tô thămNguyễn Trãi. Khi vua dời Côn Sơn, về mang đến TrạiVải (Lệ chi Viên, Bắc Ninh) bị bị tiêu diệt độtngột. Lúc chết có Nguyễn Thị Lộ, ngườithiếp của Nguyễn Trãi, khi đó phụ trách dạydỗ các cung nữ (chức Lễ nghi học sĩ) hầubên cạnh. Bầy triều thần lâu nay nay ao ước hãmhại Nguyễn Trãi, nhân thời cơ này tức thời vu cho ông cùngNguyễn Thị Lộ mưu giết thịt vua, khiến ông phảinhận án tru di tam tộc (bị giết cả cha họ)

Nỗi oan tù trời ấy, hơn hai mươinăm sau, 1464, Lê Thánh Tông mới giải toả cùng ca ngợiông bằng câu thơ nổi tiếng:

"Ức Trai trung tâm thượngquang khuê tảo"

(Lòng Ức Trai toả rạngvăn chương)

*

(Đền cúng danh nhân nguyễn trãi ở xã cộng Hoà, ChíLinh, Hải Dương)

Nguyễn Trãi là một trong thiên tài nhiều mặthiếm có. Đại cáo bình Ngô tuy viết bởi chữHán nhưng xứng đáng là áng "Hùng văn muôn thuở".Quốc âm thi tập là tập thơ giờ Việt(chữ Nôm) sớm nhất có quý hiếm lớn còn sót lại đếnngày nay. Phố nguyễn trãi đã góp phần xây đắp nềnmóng vững chãi mang lại văn học tập dân tộc.

Xem thêm:

Nguyễn Trãi - Bậc đại anh hùng dân tộc,nhân thứ toàn tài số 1 của lịch sử vẻ vang ViệtNam. Ở Nguyễn Trãi có một nhà chủ yếu trị, 1 bên quân sự, 1nhà nước ngoài giao, 1 bên văn, 1 công ty thơ có tầm kích thước kiệtxuất vĩ đại.

Năm 1980, nguyễn trãi được tổchức Giáo dục, kỹ thuật và Văn hoá của Liên hợpquốc (UNESCO) công nhận là Danh nhân văn hoá cầm giớivà tổ chức kỷ niệm 600 năm năm sinh củaông.